ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΧΡΟΝΟ

"Για χρόνια πλάγιαζα νωρίς. Μερικές φορές μόλις έσβηνα το κερί, τα μάτια μου έκλειναν τόσο γρήγορα ώστε δεν πρόφταινα ν' αναλογιστώ: Με παίρνει ο ύπνος".
Έτσι άρχιζε ο Μαρσέλ Προυστ το έργο του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, το οποίο έμελλε να αποτελέσει στις αρχές του 20ού αιώνα μια νέα αφετηρία για τη λογοτεχνία. Και ακόμη αναρωτιόμαστε: Είναι δυνατόν επτά τόμοι με λεπτομερείς αναμνήσεις να αποτέλεσαν ένα ενιαίο μυθιστόρημα; Και να έχει επιτευχθεί αυτό μέσα σε λίγο χρόνο από έναν απομονωμένο στο δωμάτιό του συγγραφέα; Γιατί δεν το επανέλαβε κανείς ως σήμερα;
Την απάντηση δίνει ο νευροβιολόγος αναγνώστης/συγγραφέας Αθανάσιος Ντινόπουλος. Δεν ήταν το παρελθόν που απασχολούσε τον Προυστ. Τη δύναμη του μυαλού του ήθελε να καταλάβει. Μοιάζει σαν να "χρησιμοποίησε ένα τηλεσκόπιο για να "δει" τους νόμους που διέπουν τη λειτουργία της μνήμης, δόμησε με τους νόμους αυτούς το ίδιο του το έργο και μας "ανάγκασε" να τους βιώσουμε μέσα από το μακροσκελές μυθιστόρημά του". Και γιατί να το κάνει αυτό; "Μήπως ο Προυστ είχε κατανοήσει βαθιά πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος καθώς και το μεγάλο παράδοξο: το ότι ο εγκέφαλος πρέπει να κατανοεί τον ίδιο του τον εαυτό; Δηλαδή το όργανο που παράγει τη νόηση, τη μνήμη και τα διάφορα συναισθήματα να είναι το ίδιο και ερμηνευτής του εαυτού του;". Άλλωστε ως πρόδρομος της νευροβιολογίας ο Προυστ πρέπει να αντιλήφθηκε νωρίς ότι "κάποιος που θυμάται τα πάντα, είναι δυνατόν να μην καταλαβαίνει τίποτα"