ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ (ΣΚΛΗΡΟΔΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ)

Η χριστιανική Εκκλησία των πρώτων αιώνων καταδίωξε απηνώς το θέατρο, διότι αυτό όχι μόνον είχε πηγάσει από τις εκδηλώσεις της αρχαίας θρησκείας, αλλά είχε συνδεθεί και ως θέαμα με τα μαρτύρια των πρώτων χριστιανών.
Θέαμα ήταν η παράδοση εκατοντάδων χριστιανών στα θηρία του ιππόδρομου της Ρώμης. Θέαμα τεράστιο, αίματος και τρόμου, υπήρξε το μαρτύριο των χριστιανών που οργάνωσε στον ιππόδρομο την νύχτα της 1ης Αυγούστου του έτους 64 ο Νέρων, κατηγορώντας τους οπαδούς της νέας θρησκείας ως ενόχους για την πυρκαγιά η οποία, με δική του πρωτοβουλία, είχε καταστρέψει την Ρώμη. Εκατοντάδες χριστιανών σταυρώθηκαν, ρίχτηκαν στα θηρία ή κάηκαν ζωντανοί εκείνο το βράδυ ενώπιον ενός παραληρούντος πλήθους, το οποίο απαιτούσε "panem et circenses et Christianos ad leones" (άρτον και θεάματα και τους χριστιανούς στα λιοντάρια). Θέαμα ήταν η υπόκριση προσώπων της μυθολογίας, όπως του φλεγόμενου Ηρακλή ή του κατασπαρασσόμενου από αρκούδα Ορφέα, από χριστιανούς που αναγκάζονταν να παίζουν τον ρόλο τους μέχρι το τέλος, μέχρι δηλαδή που η φωτιά ή τα θηρία επέφεραν τον θάνατο. Ακόμη θέαμα, και μάλιστα βάναυσο, ήταν η παρωδία των χριστιανικών μυστηρίων από ηθοποιούς της κατώτατης ηθικής υποστάθμης. Τέλος θέαμα, με ιδιαίτερα καυστική σάτιρα, υπήρξε και η διακωμώδηση των διαφωνιών μεταξύ των χριστιανών, όπως ήταν οι αιρέσεις και οι προσωπικοί διαπληκτισμοί ανάμεσα κυρίως σε ιεράρχες. [...]